Biografija

Vladimir Vlada Petrić (11. mart 1928, Prnjavor, Kraljevina Jugoslavija – 13. novembar 2019, Beograd, Srbija) bio je istaknuti teoretičar, istoričar i estetičar filma, profesor Harvardovog univerziteta i suosnivač Harvardovog filmskog arhiva. Profesor Petrić je prvi naučnik koji je stekao zvanje doktora filmologije u Sjedinjenim Američkim Državama, na Njujorškom univerzitetu, 1973. godine.

Na početku svoje stvaralačke karijere bavio se filmskom, televizijskom i pozorišnom režijom, da bi se kasnije usredsredio na eksperimentalni film u raznim formama. Dobitnik je niza nagrada u zemlji i inostranstvu, među kojima i prestižnu nagradu njujorškog Antologijskog filmskog arhiva (2011), kao i Sretenjski orden (2019), odlikovanje Republike Srbije iz oblasti kulturnih, prosvetnih i humanitarnih delatnosti. Naučna istraživanja koja je na polju američke i sovjetske kinomatografije vršio g. Petrić predstavljaju vrhunska dostignuća u sferi filmskih nauka (filmologije).

U periodu od 1965. do 1968. godine, g. Petrić proveo je tri semestra na specijalističkim studijama pri Svesaveznom državnom institutu za kinematografiju (VGIK) u Moskvi, s namerom da se započne doktorski program tog instituta, u čemu nije uspeo (zbog ideološkog neslaganja s profesorom Nikolajem Lebedevim), pa se vraća u Beograd. Tokom ovog perioda izučavao je sovjetski nemi film pod mentorstvom Leva Kulešova.

Kao dobitnik Fulbrajtove stipendije, na poziv Filmskog arhiva pri Muzeju moderne umetnosti (MoMA), odlazi u Njujork 1969. godine, gde radi na klasifikaciji sovjetskih nemih filmova. Istovremeno prikuplja građu za doktorsku disertaciju (o prožimanju sovjetskog i američkog nemog filma), koju je odbranio 1973. godine na Njujorškom univerzitetu, postavši tako prvi doktor filmskih studija (Cinema Studies) u Americi. U periodu između 1972. i 1974. godine, bio je vanredni profesor engleskog jezika i književnosti na Državnom univerzitetu u Njujorku, kao i gostujući profesor na koledžu Perdžez, na katedri za pozorište. 

Neposredno posle dobijanja doktorata, (1973), g. Petrić je dobio mesto na Henri Lus katedri na Univerzitetu Harvard, gde je predavao kao redovni profesor istorije i teorije filma sve do odlaska u penziju, 1997. godine. Tokom ovog perioda održavao je predavanja na više univerziteta u Americi, Evropi i Aziji. Sa dokumentarnim sineastom Robertom Gardnerom i znamenitim filozofom Stenlijem Kavelom, 1979. godine, Petrić je osnovao Harvadov filmski arhiv, postavši prvi kustos te institucije, obavljajući poverenu mu dužnost sve do svog penzionisanja. Tokom karijere, objavljivao je eseje i kritike u značajnim časopisima poput Sight & Sound, Film Comment, Cinema Journal, Film Quartely, Harvard Crimson, Harvard Magazine, Harvard Gazette, itd. Istovremeno, objavljivao je književne i pozorišne kritike, članke, studije, eseje u Politici, NIN-u, kao i u časopisima Književnost, Delo, Savremenik, Scena, Književne novine, Mladost, Letopis Matice srpske, Kultura, Film, Filmske sveske, Polja, itd.

Vlada Petrić je pohađao prva dva razreda osnovne škole u Bosanskom Prnjavoru. Pred Drugi svetski rat, učio je gimnaziju u Bosankoj Gradiški, odakle je zajedno sa porodicom proteran u Srbiju. Njegov otac dobio je zaposlenje kao geodet u Pančevu, gde Petrić završava gimnaziju i polaže veliku maturu 1948. godine. Kao gimnazijalac bio je član Dramskog studija pri tadašnjem Pančevačkom pozorištu, kojim je rukovodio poznati ruski reditelj i pedagog Aleksanadr Vereščagin. Godine 1949, položio je prijemni ispit u Dramskom studiju Narodnog pozorišta u Beogradu i u Visokoj filmskoj školi (u Tolstojevoj ulici na Dedinju). Iako je pozorište bilo njegova „prva ljubav”, Petrić se ipak opredelio za Visoku filmsku školu, kojom je tada rukovodio zagrebački pozorišni glumac Vjekoslav Afrić, reditelj prvog jugoslovenskog igranog filma, Slavica (1946). Posle pripajanja Visoke filmske škole sa Akademijom za pozorište, film, radio i televiziju, g. Petrić postaje asistent kod Vjekoslava Afrića (klasa režije) i Josipa Kulundžića (klasa glume), istovremeno nastavljajući studije na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gde diplomira na odseku za Engleski jezik i književnost 1956. godine, a dve godine kasnije, 1958, diplomira pozorišnu režiju u klasi Josipa Kulundžića. Godine 1959, postaje vandredni profesor istorije filma na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju, a naredne godine dobija zvanje redovnog profesora.

Kao reditelj na Radio Televiziji Beograd radio je od njenog osnivanja, 1958. godine. Učestvovao je u realizaciji i izvođenju prvog televizijskog programa (prenos pozorišne predstave obavljen je 28. decembra 1958. godine). Bila je to predstava Ateljea 212, Ljubovnaja zavist čerez jedne cipele, Joakima Vujića, u adaptaciji i režiji Vlade Petrića. Sa ovom predstavom, Petrić je dobio nagradu za režiju na Sterijinom pozorju (1959). U periodu od 1960. do 1965. rukovodio je filmskim odeljenjem na Radio Televiziji Beograd; bio je urednik filmskog programa i reditelj dramskih emisija. Na sceni Srpskog narodnog pozorišta režirao je ritualnu dramu Slovo svetlosti, po tekstu koji je priredio Zoran Mišić, muziku je napisala Ljubica Marić, a glavnu ulogu igrao je Raša Plaović. U rukopisnoj ostavštini g. Petrića nalazi se obimna hronika o procesu nastajanja ovog eksperimentalnog scenskog ostvarenja.

Bibliografija

Constructivism in Film: The Man With the Movie Camera

2012

Konstruktivizam u filmu ispituje radikalne eksperimente ranih sovjetskih filmskih stvaralaca, sa posebnim
naglasak na odnosu konstruktivističkog filma prema savremenoj književnosti, slikarstvu i arhitekturi
i dizajn.

Constructivism in Film: The Man With the Movie Camera

Cambridge University Press, 1987; second edition 2012

„Objavljivanje konstruktivizma Vlade Petrića u filmu … dugo je
očekivani i važan trenutak u filmskoj kritici … nakon decenija u kojima su Vertovi koncepti
bioskop je nedovoljno istražen i često je pogrešno predstavljen čitaocima koji govore engleski jezik
a ljubitelji filma kao umetničke forme imaju dve važne prilike: (1) da dobiju informacije
direktno iz izvora i (2) da bi se razumelo Vertovo ekspanzivno dostignuće i njegovo
teorijske basi. Napokon se može mnogo toga pročitati, ozbiljno razmotriti i ceniti. ‘

-Žurnal Filma i Videa-

Film and Dreams: An Approach to Bergman

Redgrave, NY, 1981

Film Kvartalno
Tom 35, Izdanje 4
Leto 1982
… Ovim intelektualnim cirkusom sa više prstenova predsedava Vlada Petric kroz svoje dugotrajno otvaranje
esej, u kojem istražuje celokupnu istorijsku putanju razmišljanja o filmovima i snovima,
i opisuje koliko različitih filmskih stvaralaca i škola koristi filmske stilove slične snovima. To
jasno je, iz interesa koji je podstakao Kinder-ov časopis Dreamvorks, da su ovde navedena pitanja (za
film i druge umetnosti) su živahne …

-Ernest Callenbach-

Six Essays on Film

Quarterly Review of Film Studies, Cinema Journal, 1980

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Introduction to the film

Academy of Art, Belgrade, 1968

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

D. W. Griffith: A Corner in Wheat

University Film Study Center, 1975

Objavljivanje ovog materijala pruža resurs za proučavanje filma studentima i nastavnicima
negde drugde nesavladivo, čitanje Vlade KUTKA U PŠENICI Vlade Petrića je sveobuhvatno i
rigorozan. Esej predstavlja kritičku analizu filmske strukture filma i njegove filmske
uređaja, dok raščlanjivanje po metak izvodi blisku tekstualnu analizu Griffith’s-a
kompozicija u okviru i razvoj radnje filma i njegova montažna struktura.

Eighth Force – Television

Radio Television of Belgrade, 1971

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Development of film types

Academy of Art, Belgrade, 1970

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Theater of Joakim Vujić

Nolit, Belgrade, 1965

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Shakespeare and film

Yugoslav Film Archive, Belgrade, 1964

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Magic Screen

National Book, Belgrade, 1962

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Filmografija

Director

Wall of Memories (work in progress)120 min2009
Unmerciful Angel55 min2007
Symphony of Hands124 min2000
The people will gild it all (TV movie)56 min1969
Švabica (TV movie)99 min1969
The first time matins with my father (TV movie)120 min1969
Apocalypse (TV movie)55 min1968
Cat on rails (TV movie)124 min1968
Time of love (segment “Cage”)56 min1966
The Crime of Sylvester Bonar (TV movie)99 min1966
There were seven of them (TV Movie) (television director)120 min1962
Race (Movie)55 min1962
Mića and Mikica (TV)124 min1961
Msje Žozef (TV movie)56 min1960
Big Midnight Mystery (TV)99 min1960
Love letter (TV)120 min1959
Laža i paralaža (TV movie)55 min1959
Fatal thirst (short)124 min1959